Asset Publisher Asset Publisher

Turystyka i edukacja leśna

Ulubionym miejscem wypoczynku wielu Polaków są lasy. Rozległy kompleks leśny Borów Tucholskich zapewnia doskonałą odskocznię od cywilizacji. Nierozbudowana sieć komunikacyjna, niskie zaludnienie, mnogość płodów runa leśnego oraz bliskość rzek i jezior

Ulubionym miejscem wypoczynku wielu Polaków są lasy. Rozległy kompleks leśny Borów Tucholskich zapewnia doskonałą odskocznię od cywilizacji. Nierozbudowana sieć komunikacyjna, niskie zaludnienie, mnogość płodów runa leśnego oraz bliskość rzek i jezior powoduje ze nasze tereny odwiedza w sezonie kilkanaście tysięcy turystów. Udostępnienie im lasu nie jest zadaniem łatwym, wymaga bowiem takiego prowadzenia ruchu turystycznego aby nie zagrażał on ekosystemom leśnym. Dodatkowo wymaga też środków do realizacji tych planów.

Leśnicy z Nadleśnictwa Osie wsłuchując się w potrzeby miejscowej ludności jak i odwiedzających nas turystów udostępnili do ruchu kołowego całą sieć dróg leśnych. Mając na uwadze coraz większe zainteresowanie obserwacją przyrody, przy drogach tych zaprojektowano i wybudowano blisko 40 miejsc postoju pojazdów.

Dodatkowo, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom władz lokalnych i organizacji turystycznych leśnicy wspólnie z samorządowcami wytyczyli 5 tras do uprawiania Nordic Walkingu. Ta coraz bardziej popularna dyscyplina sportu i rekreacji znajduje w Borach Tucholskich idealne miejsce do rozwoju. Na terenie Nadleśnictwa Osie na turystów z kijkami czekają następujące szlaki:

    Trasa „Grzybek" – długość 8,2 km, na terenie Leśnictwa Osie
    Trasa „Zatoki"- długość 12 km, na terenie Leśnictwa Osie
    Trasa „Do Piekła" – długość 3,3 km na terenie Leśnictwa Nowa Rzeka
    Trasa „W Borowej Dolinie" – długość 4,2 km na terenie Leśnictwa Osie

Wszystkie trasy uzyskały aprobatę Federacji Nordic Walking oraz zostały fachowo oznakowane w terenie.

Na terenie Nadleśnictwa Osie jest również miejsce dla turystów konnych. Wspólnie z Lokalną Organizacją Turystyczną na północy nadleśnictwa, od Błędna do Nowego wytyczono szlak konny. Pozwala on, w ramach większej sieci, na poznawanie uroków Kociewia z wysokości końskiego grzbietu. Dodatkowo wyznaczono szlak łącznikowy z Tlenia do Błędna.

Dbałość o stan naszych lasów wymaga też kształtowania nowych pokoleń Polaków. Leśnicy przyjeli na siebie część tej odpowiedzialności i od wielu lat z powodzeniem realizują edukację leśną w najlepszym do tego celu miejscu – w lesie. W tym celu leśnicy regularnie odwiedzają miejscowe szkoły. Podczas pogadanek z uczniami przybliżają specyfikę gospodarki leśnej, poruszają zagadnienia związane z ochroną przyrody oraz uczą zasad zachowania się w lesie. Dodatkowo, współpraca ze szkołami polega również na współorganizowaniu cyklicznych konkursów o tematyce leśnej, przyrodniczej i pożarowej.

Leśna Ścieżka Dydaktyczna „Zatoki" – to jedna z pierwszych takich  ścieżek  w polskich lasach. Istnieje nieprzerwanie od 1997 roku. Przebudowana w roku 2007 pozwala na przeprowadzenie poglądowej lekcji w lesie. Podczas spaceru ścieżką, w towarzystwie leśnika lub samemu, korzystając z tablic pomocniczych ustawionych na trasie ścieżki dowiemy się wiele o pracy w lesie, o charakterystyce przyrodniczej naszych okolic oraz o ochronie przeciwpożarowej i udostępnieniu turystycznym lasów.

Ogród Edukacji Ekologicznej przy siedzibie nadleśnictwa w Osiu. Pozwala przeprowadzić w terenie lekcje dendrologii lub przyrody dla młodszych klas i przedszkolaków. Zainstalowane w nim obiekty edukacyjne pozwalają korzystać z ogrodu samodzielnie po godzinach pracy nadleśnictwa lub w weekendy i święta.

Sala edukacyjna na szkółce Osiny – „Leśna klasa" o pojemności 30 osób, w pełni wyposażona multimedialnie, dostępna dla grup zorganizowanych przez cały rok. Po uprzednim zgłoszeniu istnieje możliwość przeprowadzenia lekcji przyrody połączonej ze zwiedzaniem szkółki leśnej. Sala jest wyposażona w  instalację wystawienniczą dzięki której możliwe jest prezentowanie prac plastycznych czy fotografii.

Łącznie, z oferty edukacyjnej Nadleśnictwa Osie korzysta ponad 3000 osób rocznie.

Tekst: Dawid Warzyński
 


Jestem Młodym Ekologiem

Wyjątkowo uczcili Światowy Dzień Ziemi uczniowie szkół podstawowych z województwa kujawsko – pomorskiego. Okazją do tego był finał XIV już edycji wojewódzkiego konkursu „Jestem Młodym Ekologiem” organizowanego przez Szkołę Podstawową w Lipinkach oraz Nadleśnictwo Osie i Nadleśnictwo Dąbrowa.

Finał konkursu odbył się w Domu Kultury w Lipinkach a poprzedzony był zmaganiami uczniów w następujących kategoriach:
- prace plastyczne kl. I-III
- prace plastyczne kl. IV-VI
- prace plastyczne uczniów szkół Nieprzetartego Szlaku
- test wiedzy kl. I-III
- test wiedzy kl. IV-VI
- test wiedzy uczniów szkół Nieprzetartego Szlaku
- prace literackie kl. IV-VI
Hasło przewodnie tegorocznej edycji brzmiało: „90 lat Lasów Państwowych".
Prace literackie oraz plastyczne zostały nadesłane na długo przed finałem, natomiast w dniu finału do rozegrania pozostał test wiedzy. Test pisały drużyny trzyosobowe, a zagadnienia wykraczały poza programy nauczania przyrody i wymagały od uczestników wszechstronnego przygotowania.
Wszystkie prace oceniało jury w składzie:

Joanna Bock – Nadleśnictwo Dąbrowa – przewodniczący
Dawid Warzyński – Nadleśnictwo Osie
Monika Wiśniewska – Wdecki Park Krajobrazowy
Arkadiusz Podlaszewski – Nadleśnictwo Dąbrowa
Jacek Kufel – SP Lipinki

Po zakończeniu oceny testów uczestnicy zasiedli na sali widowiskowej Domu Kultury w Lipinkach. Tam dołączyli do nich również zaproszeni goście – przedstawiciele władz lokalnych, sympatyków i sponsorów. Wśród gości znalazł się Dyrektor RDLP w Toruniu – Janusz Kaczmarek, Nadleśniczy Nadleśnictwa Dąbrowa – Artur Karetko oraz Nadleśniczy Nadleśnictwa Osie – Marek Sobczak. Wręczenie nagród poprzedził jak zwykle fenomenalnie przygotowany występ artystyczny przygotowany przez uczniów Szkoły Podstawowej w Lipinkach pod kierunkiem Jacka Kufla.
Niespodzianką dla wszystkich było uhonorowanie nadleśniczych z Dąbrowy i Osie tytułem „Przyjaciela Szkoły". To pierwsze takie wyróżnienia przyznane przez dyrekcję szkoły i radę rodziców.
Wszyscy uczestnicy podkreślali bardzo dobre przygotowanie całego konkursu i zapowiedzieli uczestnictwo w przyszłym roku. Leśników takie deklaracje cieszą szczególnie, gdy poziom prezentowany przez uczestników tego konkursu gwarantuje nam, że zasobami przyrody w przyszłości gospodarować będą świetni fachowcy.
 


Tekst: Dawid Warzyński
Foto: Monika Wiśniewska

 


Asset Publisher Asset Publisher

Back

Las to zdrowie. Międzynarodowy Dzień Lasów 2021

Las to zdrowie. Międzynarodowy Dzień Lasów 2021

21 marca został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Międzynarodowym Dniem Lasów (MDL). Jak co roku organizatorzy MDL zachęcają kraje do podejmowania działań tj. sadzenie drzew, organizowania konkursów, wystaw czy innych inicjatyw na poziomie lokalnym, krajowym czy międzynarodowym, których celem jest uświadamianie roli i znaczenia lasów oraz drzew. Temat przewodni tegorocznych obchodów brzmi „Odbudowa lasów: droga do odnowy i dobrego samopoczucia”.

W bieżącym roku rozpoczyna się ustanowiona przez ONZ Dekada Odbudowy Ekosystemów, a podczas Międzynarodowego Dnia Lasów podkreślamy odbudowę lasów jako drogę do odnowy i dobrego samopoczucia. Celem Dekady ONZ jest zapobieganie degradacji ekosystemów na całym świecie,  powstrzymanie i odwrócenie tego procesu.

Zdrowe lasy to zdrowi ludzie, gdyż to zielone tereny wpływają korzystnie na zdrowie fizyczne i psychiczne każdego z nas. Lasy dostarczają świeże powietrze, bogatą w składniki odżywcze żywność, składniki do produkcji leków, czystą wodę i przestrzeń do rekreacji. Niestety, świat traci co roku 10 mln ha lasów (powierzchnia równa terytorium Islandii), a degradacja ziemi dotyka prawie 2 mln ha, czyli obszaru większego niż Ameryka Południowa.

 

 

Dlatego tak ważne jest przywracanie lasów oraz zrównoważone gospodarowanie tymi zasobami. Polscy leśnicy od lat kierują się zasadami zrównoważonej gospodarki leśnej, czyli tak prowadzą prace w lesie, by z nich korzystając i pozyskując drewno nie uszczuplić jego zasobów oraz zachować funkcje ochronne, gospodarcze i socjalne.

Od kilku lat szczególną troską otoczone są także leśne kuraki – głuszec i cietrzew, dla których leśnicy prowadzą ośrodki hodowli, dbają o ich siedliska, czy wypuszczają na wolność kolejne ptaki.  To także przez leśników i ornitologów realizowane są projekt ochrony rybołowa czy sokoła wędrownego, gatunków ptaków szponiastych, które bez wsparcia ze strony zniknęły by z polskiego krajobrazu.Ponadto w okresie od 2009 r. do 2019 r. nastąpiło zwiększenie udziału gatunków liściastych z 29,2 proc. do niemal 32 proc.
Utrata i degradacja lasów powodują emisję dużej ilości gazów ocieplających klimat, a co najmniej 8 proc. roślin leśnych i 5 proc. zwierząt leśnych na całym świecie jest skrajnie zagrożonych wyginięciem. Dla wielu gatunków zwierząt i roślin jedyną szansą na przetrwanie są działania prowadzone przez ludzi. O znaczeniu czynnej, zaangażowanej ochrony przyrody wiedzą pracownicy Lasów. Od wielu lat w Polsce są realizowane projekty mające na celu zachowanie zagrożonych gatunków. Jako sztandarowy przykład można podać program ochrony żubra. Dzięki opiece polskich leśników i przyrodników obecnie w kraju jest ok. 2300 żubrów

Leśnicy w swoich licznych projektach ochronnych uwzględniają również rośliny. W ostatnich latach leśnicy prowadzą prace dotyczące restytucji cisa czy jarzęba brekinii. Aż 15 spośród 17 regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych uczestniczyło w programie ochrony cisa pospolitego. Dziś dzięki działalności leśników cis nie jest już gatunkiem zagrożonym wyginięciem.

Warto podkreślić, że wiele działań jest prowadzonych w ramach programu „Ochrony gatunków i siedlisk przyrodniczych w Lasach Państwowych”. Realizacja tych zadań odbywa się w 100 lokalizacjach na terenie kraju, dotyczy ochrony 30 cennych gatunków i 30 rodzajów siedlisk.

Ponadto w lasach, by zwiększyć różnorodność biologiczną, pozostawia się coraz więcej martwego drewna. Przez ostatnią dekadę odnotowano wzrost z ok. 5,7 m3/ha do ok. 8,4 m3/ha.
Podczas tegorocznych obchodów organizatorzy MDL podkreślają, że zdrowe lasy to zdrowi ludzie. Lasy zapewniają korzyści zdrowotne, świeże powietrze, bogatą w składniki odżywcze żywności, składniki do produkcji leków, a także czystą wodę i przestrzeń do rekreacji. Według ONZ w krajach rozwiniętych do 25 proc. wszystkich leków jest pochodzenia roślinnego, a w krajach rozwijających się liczba ta sięga 80 proc.

Zalesione tereny zapewniają również żywność, szczególnie jest to ważne w przypadku rdzennych mieszkańców. W takich społecznościach średnio konsumują ponad 100 rodzajów roślinności rosnącej w lasach. (Badanie przeprowadzone w Afryce wykazało, że dieta dzieci mających kontakt z lasami jest co najmniej o 25 proc. bardziej zróżnicowana niż dzieci, które tego kontaktu nie mają). Natomiast w Polsce, jak wynika z analizy branżowego pisma „Forest Policy and Economics", przeciętne polskie gospodarstwo zbiera od 26 do 30 kg „leśnych skarbów" rocznie, przeważnie grzybów i jagód oraz orzechów.

Przedstawiciele ONZ i FAO nawołują do odtworzenia zdegradowanych terenów. „Możemy wyjść z planetarnego, zdrowotnego i gospodarczego kryzysu. Odbudujmy planetę w tej dekadzie” podkreślają organizatorzy MDL. I dodają, że jest to możliwe. Jako przykład ONZ podaje Wielki Zielony Mur dla Sahary i inicjatywę Sahelu, zapoczątkowane przez Unię Afrykańską w 2007 r., to reakcja na dostosowanie się do zmian klimatu i łagodzenia jego skutków. Sadzenie zielonej ściany ma na celu odtworzenie 100 mln ha zdegradowanych gruntów, zapobiegnięcie emisji 250 mln ton CO2 i utworzenie 10 mln zielonych miejsc pracy do 2030 r., jednocześnie zazieleniając krajobrazy w pasie o długości 8 tys. km na suchych terenach Afryki.

W Polsce leśnicy w ciągu ostatnich lat przywracali las na terenach, które zostały zniszczone w sierpniu w 2017 r. To wtedy huraganowy wiatr powalił i połamał prawie 10 mln m3 drzew, uszkodził niemal 120 tys. ha lasów, w tym 39,2 tys. ha zaliczono do całkowitego odnowienia. Leśnicy, by odtworzyć na tych terenach las potrzebowali ponad 217 mln sadzonek drzew.

Należy podkreślić, że oprócz prac na pohuraganowych terenach leśnicy każdego roku w całym kraju sadzą 500 mln młodych drzewek. Na potrzeby polskich lasów rocznie w szkółkach leśnych produkowanych jest 800 mln sadzonek różnych gatunków drzew (51 proc. są to gatunki iglaste, 49 proc. gatunki drzew liściastych).